Inleiding

Niet algemeen bekend is dat er niet één maar vijf Spaanse Armada's zijn uitgezonden naar de zeeën van West-Europa. Ook in de Middellandse Zee zijn door Spanje Armada's uitgerust, in hoofdzaak opgebouwd met galeien om tegen de Turkse vloot te vechten. Deze Armada´s waren anders van aard dan de westelijke, waarin het galjoen het belangrijkste schip was. Het galjoen was veel beter bestand tegen het ruige Atlantische weer dan een galei.
De vijf westelijke Armada's worden hier alle besproken.

In wezen is het de geschiedenis van de oorlog tussen Spanje en Engeland, met op de achtergrond de Nederlandse Opstand. Omstreeks 1550 was er over het algemeen sprake van een vriendschappelijke verstandhouding tussen beide landen. In de loop van dertig jaar sloeg de verhouding om van vriendschappelijk naar openlijke oorlog.

Het slagen of niet slagen van de zeeëxpedities werd in de Zestiende Eeuw in grote mate beheerst door het weer. De laatste decennia van die eeuw werden geteisterd door ongewoon slechte meteorologische omstandigheden. Natte zomers en vele zware stormen, wat zijn neerslag had op de zeevaart en de oorlogvoering ter zee. Alle zeevarende naties werden door dit noodweer getroffen: de Spaanse Armada's, maar ook de Engelse vloten werden er dan ook behoorlijk door gehinderd.

Het bekendste van alle Armada's is natuurlijk de Armada Invencible van 1588. Dat was slechts de eerste, maar wel de meest bestudeerde, omdat hij in historisch opzicht de meeste impact had. Het is ook de Armada waarvan vroeger in algemene kringen in noordwest Europa de gang van zaken verkeerd is beoordeeld en voorgesteld. De Spaanse visie was bijna radicaal verschillend van de Britse en in mindere mate Nederlandse. Tegenwoordig wordt er veel genuanceerder over geschreven.

De volgende drie Armada's werden in de jaren na 1588 uitgezonden, deels als nieuwe poging Engeland te bezetten, deels als wraak voor de vernedering van Cadiz in 1596. Deze vier Armada's waren gericht tegen Engeland. De Armada van 1639 werd echter uitgezonden tegen de Nederlanden, waarvan de maritieme macht toen al geruime tijd behoorlijke afmetingen had aangenomen. Onze zeeheld Maarten Harpertsz. Tromp vierde hier maritieme successen voor de jonge Republiek.